Ο Διονύσης Σαββόπουλος κάνει μάθημα Ελληνικών στην Διαμαντοπούλου


Τα ελληνικά είναι τραγούδι

Πρέπει να σας πω ότι δεν ήμουν πάντοτε υπέρ των τόνων.
Τούς θεωρούσα διακοσμητικά στολίδια, κατάλοιπα άλλων εποχών, που δεν χρειάζονται πια. Και καθώς δεν ήμουν ποτέ καλός στην ορθογραφία, το μονοτονικό με διευκόλυνε
. Βέβαια, η γλώσσα χωρίς τόνους φάνταζε στα μάτια μου σαν σεληνιακό τοπίο, αλλά νόμιζα ότι αυτό ήταν μια προσωπική μου εντύπωση, θέμα συνήθειας. Ώσπου συνέβη το εξής:
Είχα βρεθεί για ένα διάστημα ν’ ακούω συστηματικά, καινούργια ανέκδοτα τραγούδια, επωνύμων και ανωνύμων, για λογαριασμό τής δισκογραφικής εταιρείας “Λύρα”, προκειμένου αυτή να τα ηχογραφήσει ή να τα επιστρέψει στους συνθέτες.
Είναι δύσκολο ν’ απορρίπτεις και ακόμα δυσκολότερο να εξηγείς το γιατί. Όταν βέβαια το τραγούδι είναι τετριμμένο ή άτεχνο, η εξήγηση είναι εύκολη. Μού συνέβη όμως να δω τραγούδια όπου οι στίχοι δεν ήταν άσχημοι και η μουσική δεν ήταν τυχαία, επιπλέον ταίριαζε θεματικά και με τους στίχους. Κι όμως, το τραγούδι συνολικά δεν “κύλαγε” όπως λέμε( οπότε το επιστρέφαμε στον ενδιαφερόμενο με διάφορες ασάφειες και υπεκφυγές.
Το πράγμα με απησχόλησε. Έφερνα στο μυαλό μου μεγάλες ωραίες επιτυχίες, παλιά τραγούδια (…) και τα συνέκρινα μ’ αυτά που απέρριπτα, ώσπου μετά από μήνες διεπίστωσα κάτι πολύ απλό: Όταν μια μουσική μετατρέπει συστηματικά τις μακρές συλλαβές σε βραχείες ή όταν ανεβάζει την φωνή εκεί όπου υπάρχει απλώς μια περισπωμένη, ενώ την κατεβάζει συστηματικά εκεί που υπάρχει ψιλή οξεία, όταν δηλαδή η μουσική κινείται αντίθετα -προσέξτε, αντίθετα όχι στο ρυθμό τού ποιήματος, αλλά αντίθετα στις αναλογίες τονισμού και αντίθετα στην ορθογραφία του- τότε όσο έξυπνη και να ‘ναι, κάνει το τραγούδι δυσκίνητο και ασθματικό.
Στα πετυχημένα τραγούδια δεν συμβαίνει αυτό. Βέβαια, όταν γράφει κανείς πάνω σ’ ένα ρυθμό ή σ’ ένα μουσικό δρόμο, πρέπει να ακολουθήσει τα καλούπια τους, οπότε θα υπάρχουν σημεία όπου αυτή η πείρα που περιέγραψα, δεν τηρείται.
Αυτό όμως θα συμβεί μόνον όταν δεν γίνεται αλλιώς. Και πάντα η βιασμένη λέξη θα τοποθετείται έτσι ώστε να προηγούνται και να έπονται επιτυχείς στιγμές, ώστε να μειώνεται η εντύπωση τής ατασθαλίας, η οποία έτσι συνδυασμένη ωφελεί, διότι το τραγούδι αλλιώς θα ήταν μηχανικό. Κάτι τέτοιο δεν το είχα προσέξει. Και ήταν η πρώτη φορά που αισθάνθηκα ότι οι τόνοι και τα πνεύματα ίσως να μην ήταν διακοσμήσεις, ίσως να είχαν λόγο.(…)
Μέσα στο στούντιο είχα και δύο εκπλήξεις. Να η πρώτη: Προσπαθώντας να ακούσω την διαφορά οξείας και περισπωμένης, διάβασα την φράση: “Λυγά πάντα η γυναίκα”. Το “πάντα” ακούγεται ψηλότερα από το “λυγά” που παίρνει περισπωμένη. “Λυγά πάντα η γυναίκα’ ακούγεται όμως περιέργως ψηλότερα κι από το “γυναίκα”, που όμως παίρνει οξεία. Γιατί άραγε; Τηλεφώνησα σ’ έναν φίλο και έμαθα ότι η “γυναίκα” οφείλει να παίρνει παρισπωμένη, διότι είναι τής τρίτης κλίσεως, η οποία όμως καταργήθηκε, γι’ αυτό πήρε οξεία η “γυναίκα”.
Να λοιπόν, που από άλλο σημείο ορμώμενος, αναγκάστηκα να συμφωνήσω ότι κακώς καταργήθηκε η τρίτη κλίση αφού στην φωνή μας εξακολουθεί να υπάρχει “Λυγά πάντα η γυναίκα” λοιπόν και παίρνει και περισπωμένη. Η δεύτερη έκπληξη: Έδωσα σ’ έναν ανύποπτο νέο, που παρευρισκόταν στο στούντιο, να διαβάσει λίγες φράσεις. Εκεί μέσα είχα βάλει σκοπίμως την ίδια λέξη ως επίθετο και ως επίρρημα, διότι είχα πάντα την περιέργεια να διαπιστώσω αν προφέρουμε διαφορετικά το ωμέγα από το όμικρον. Ακούστε τις φράσεις:
Είν’ ακριβός αυτός ο αναπτήρας. Ας μην είν’ ωραίος, έχει την αξία του. Ναι, ακριβώς αυτό ήθελα να πω”.
Ακουστικώς δεν παρατήρησα διαφορά. Έκοψα τις δύο λέξεις και τις κόλλησα την μία κατόπιν της άλλης. Ακούστε το!
“Ακριβός… ακριβώς”.
Ελάχιστη διαφορά στο αυτί’ ο ηχολήπτης μόνον επέμενε ότι το δεύτερο είναι κάπως πιο φαρδύ. Ας το ξανακούσουμε:
“Ακριβός… ακριβώς”.
Ασήμαντη διαφορά. Συνδέσαμε τότε τον παλμογράφο. Να το διάγραμμα του επιθέτου ακριβός, όπως προέκυψε, και να το πολύ πλουσιότερο τού επιρρήματος. Δεν είναι καταπληκτικό;
Όταν το είδα, τα μηχανήματα του στούντιο μού φάνηκαν σαν όργανα του παραμυθιού. Ο παλμογράφος μού φάνηκε σαν μια σκαπάνη που, κάτω από το έδαφος της καθημερινής ομιλίας, ανακαλύπτει αυτό που δεν έπαψε ποτέ να υπάρχει, έστω μέσα σε χειμερία νάρκη, αυτό που συνειδητοποίησαν και προσπάθησαν να μνημειώσουν οι Αλεξανδρινοί δύο χιλιάδες χρόνια πριν.
Τίποτε δεν χάθηκε.
Όλα υπάρχουν.
Αρκεί να προσέξουμε αυτό το τραγούδι της καθημερινής ομιλίας που πηγαινοέρχεται συνεχώς ανάμεσά μας. Ακούστε πώς ηχούν οι τονισμοί. Ακούστε τα μακρά. Ακούστε την λαϊκή τραγουδίστρια πώς αποδίδει το ωμέγα ή την ψιλή οξεία (…).
Τέλος, ακούστε την θεία φωνή του Ανδρέα Εμπειρίκου, την παράξενη απαγγελία που κυνηγά την λάμψη της οξείας, τον πλούτο της διφθόγγου, τους τόνους και την ορθογραφία, σαν μουσικά σύμβολα μιάς φωνής που προϋπάρχει αδιάκοπα και οδηγεί το ποίημα.(…)
Δεν περιφρόνησα καμμιά άποψη και δεν κολάκευσα καμιά. Προσπάθησα να πω τρείς φορές τρείς αλήθειες.
Πρώτον: Τα ελληνικά είναι τραγούδι. Κανείς δεν σκέφτηκε ποτέ να απλοποιήσει ένα τραγούδι ή να το δει πρακτικά. Γιατί να δούμε λοιπόν τα ελληνικά, πρακτικά;
Δεύτερον: Όποιος σταθεί αλαζονικά απέναντι στα ρεφρέν που τον ψυχαγώγησαν διά βίου, στρέφεται εναντίον της προσωπικής του ιστορίας και πίστης. Τα ίδια μπορεί να πάθει ένας λαός με την γλώσσα. Ιδίως αν η γλώσσα του είναι τα ελληνικά.
Τρίτον: Τα ελληνικά ως τραγούδι είναι ανυπόφορα δύσκολα. Κανείς δεν τα βγάζει πέρα με τα ελληνικά. Απέναντι στα ελληνικά θα είμαστε πάντα φάλτσοι και αγράμματοι. Αλλά τί να γίνει; Σημασία έχει η συνείδηση ότι τα μιλάμε, όχι για να γίνουμε δεξιοτέχνες, αλλά για να γίνουμε άνθρωποι. Ευχαριστώ.

Advertisements
Καταχωρίσθηκε στὴν κατηγορία Άρθρα καὶ σημειώθηκε ὡς , , , . Φυλάξτε τὸν μόνιμο σύνδεσμο στὰ ἀγαπημένα σας.

4 ἀπαντήσεις στὸ Ο Διονύσης Σαββόπουλος κάνει μάθημα Ελληνικών στην Διαμαντοπούλου

  1. Ὁ/ἡ Ανδρέας γράφει:

    Να προσθέσω ότι η αρχική πηγή του κειμένου είναι το Αντίβαρο. Αναφέρεται, με πετσοκομένο σύνδεσμο, και στη συγκεκριμένη ανάρτηση. Το κείμενο είναι παρμένο από εδώ http://www.antibaro.gr/node/165

    Μοῦ ἀρέσει

  2. Ὁ/ἡ giannis agiannis γράφει:

    Οι ψεύτες, πολιτικοί και μη.
    Κάποτε λόγω αδυναμίας των Η/Υ να βάλουν οξείες, βαρείες και περισπωμένες, μας μίλησαν για “δημοτική” και για απλοποίηση της Ελληνικής γλώσσας. Και το επέβαλαν. Το ίδιο συνέβη και με τη Γαλλική γλώσσα! Όταν όμως όταν εξελίχθησαν οι Η/Υ οι ΓΑΛΛΟΙ που σέβονται τον εαυτό τους και δεν παρασύρονται από ανεγκέφαλους (ίσως πρακτοράκια των Αμερικανών) όπως συμβαίνει στην χώρα μας, όπου ανθίζει η ελαία …, επανέφεραν τα «αξάντ» (συγχωρήστε με δεν γνωρίζω Γαλλικά) και διόρθωσαν την επιβληθείσα αλλαγή λόγω Η/Υ. Εμείς όμως βαυκαλιζόμαστε ότι ήμαστε προοδευτικοί. Στ’ αλήθεια η λέξη «πρόβλημα» πως είναι στην γενική (ενικού και πληθυντικού);;;; και βάσει ποιας κλίσεως κλίνεται;;;
    Κατηγορούν κάποιοι ανεγκέφαλοι την «καθαρεύουσα». Δεν γνωρίζουν ότι η ΕΛΛΗΝΙΚΗ μας ΓΛΩΣΣΑ είναι μία και ενιαία;;;; Αν έλειπε από αυτό τον κόσμο αυτός ο σπουδαίος Έλληνας, Αδαμάντιος Κοραής και αν δεν «καθάριζε» τον γραπτό λόγο και συνεπώς την ΕΛΛΗΝΙΚΗ μας γλώσσα από τα τούρκικα και τα αρβανίτικα, που μοιραία είχαν υπεισέρθει στη λαλιά των Ελλήνων, λόγω της σκλαβιάς των 400ετών σήμερα θα ψάχναμε να αυτοπροσδιοριστούμε. Λόγω της επέμβασης του Κοραή ονομάστηκε “καθαρεύουσα!!” Όμως βάλλεται από τα πρακτοράκια και παπαγαλάκια των Αμερικανών και ο άλλος πόλος του Ελληνισμού, η Θρησκεία, διαλυόμαστε και κινδυνεύουμε με εξαφάνιση σαν έθνος. (λόγω και των εισβολέων που εισβάλλουν ειρηνικά στην χώρα μας, η Τουρκία θα μας καταλάβει ειρηνικά, στέλνοντας σιγά σιγά, πάνω από 5 εκατομμύρια μουσουλμάνους που ως γνωστόν γεννοβολούν όπως οι κουνέλλες).
    Είτε το θέλουν είτε όχι, κάποιοι «προοδευτικοί», ο Γέρος του Μοριά και οι σύντροφοί του «για του Χριστού την Πίστη την Αγία και της Πατρίδος την Ελευθερία» πολέμησαν. Εγώ είμαι από τους πρώτους που διαφωνώ με πολλά Εκκλησιαστικά δρώμενα. Δεν με ενοχλεί όμως που ακόμη πάρα πολλής κόσμος θρησκεύεται! Αλλοίμονο σ’ αυτόν τον συνάνθρωπό μας, που στις δύσκολες στιγμές του δεν μπορεί να φωνάξει Θεέ μου… (είτε είναι Έλληνας, ή Τούρκος, ή Ινδός κλπ.)
    Απ’ ό,τι βλέπετε διαφωνώ με τους αυτοαποκαλούμενους «προοδευτικοί». Ο προοδευτικός δεν χαλά, δεν γκρεμίζει, δεν καταστρέφει αλλά κτίζει, οικοδομεί και Δημιουργεί!
    Εδώ στη χώρα μας είναι όλοι σαν την τότε Διοίκηση της ΑΕΚ, που χάλασε το γήπεδό της, πριν βγάλει την άδεια για το κτίσιμο του ΝΕΟΥ γηπέδου της και πριν εξασφαλίσει τα αναγκαία προς τούτο χρήματα…. Νομίζω πως αρκετά χάλασαν, τόσα χρόνια. Βλέπουμε όλοι και ζούμε και τα αποτελέσματα!
    Ο προβληματισμός δικός σας.
    Ευχαριστώ για την υπομονή σας.

    Μοῦ ἀρέσει

  3. Ὁ/ἡ pan γράφει:

    http://yannisharis.blogspot.com/
    prin 25 hronia ta eipe afta o Savvopoulos!

    Μοῦ ἀρέσει

Ἀπαντῆστε

Συμπληρῶστε κατωτέρω τὰ στοιχεῖα σας ἢ πατῆστε σὲ ἕνα εἰκονίδιο γιὰ νὰ συνδεθῆτε.

Λογότυπος τοῦ WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ WordPress.com. Ἀποσυνδεθῆτε / Ἀλλαγή )

Εἰκόνα Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Twitter. Ἀποσυνδεθῆτε / Ἀλλαγή )

Φωτογραφία στὸ Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Facebook. Ἀποσυνδεθῆτε / Ἀλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Google+. Ἀποσυνδεθῆτε / Ἀλλαγή )

Σύνδεση μὲ τὸ %s σὲ ἐξέλιξη...