ΕΤΥΜΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ΚΗ΄


Ένα εξαιρετικά σημαντικό ρήμα για τον ελληνικό τρόπο σκέψης!

ἵσταμαι (ἱστάω, ἵστημι), στέκω, στέκομαι και οι τύποι ἔστησαν, στον Όμηρο ἒσταν, στάν, ακόμη στᾶμεν, στάς, κλπ. Θεωρείται ινδοευρωπαϊκής προέλευσης –sthã.

Αγγλικά stand, set up or raise, στέκομαι όρθιος, σηκώνομαι, αλλά και υψώνω, στήνω, κ.λπ. Ιταλικά stare, sto. Γερμανικά stehen. Τα γαλλικά αποδίδουν την έννοια από άλλο δρόμο, με το ρ. lever (ιταλικά levare, αγγλικά raise) se lever, σηκώνομαι και το ρ. tenir (ιτλ. tenere, αγγλ. to keep), se tenir debout, στέκομαι όρθιος, (stare in piedi, stand up).

Στέκομαι ΟΡΘΙΟΣ, ΥΨΩΝΟΜΑΙ, ΑΝΥΨΩΝΟΜΑΙ, στώμεν τας καρδίας…. Έχει και την έννοια του είμαι/στέκω, είμαι καλά ή στέκω καλά, ιταλικά sto bene. Στέκει ή στέκεται καλά κάποιος όταν στέκει στα πόδια του, δηλαδή, ΟΡΘΙΟΣ. Έτσι η ορθή γνώμη είναι η γνώμη που στέκεται λογικά, η σωστή. Το επίθετο ΟΡΘΟΣ/ΟΡΘΙΑ του Διονύσου (Απόλλωνα) και της Αρτέμιδος δεν αναφέρεται στη στάση του σώματος (από τετράποδο σε δίποδο) αλλά στην ορθή γνώμη.

Ορθός σημαίνει ευθύς, σωστός, ακριβής• σε ύψος, κατακόρυφος• μτφ. ο ασφαλής, αληθής/υπαρκτός, σωστός/ορθός, γνήσιος αλλά και προσδοκία/ δόξα, υπερδιέγερση. Δόξα αρχικά σημαίνει προσδοκία (ελπίδα, αναμονή) και μετά τον Όμηρο, γνώμη, αντίληψη, κρίση, άποψη, εκτίμηση αλλά και διορατικότητα. Είναι, δηλαδή, ο ορθός λόγος, η ορθή σκέψη, η λογική που ακολουθεί τη διαίσθηση (διορατικότητα) που βιώνεται ως εμπειρία.[1]

Πίστη σημαίνει εμπιστοσύνη στη γνώμη/δόξα κάποιου, πιστεύω, δέχομαι κάτι ως αληθινό, αλλά σημαίνει και αυτοπεποίθηση.[2] Δέχομαι κάτι ως αληθινό, άρα ορθό και ασφαλές, όταν συμφωνεί με τη λογική και τη διορατικότητα της ψυχής μου. Η εμπιστοσύνη σε αυτό δημιουργεί αίσθημα αυτοπεποίθησης διότι πρόκειται ακριβώς για την «επικοινωνία» με το θείο. ΟΡΘΟΔΟΞΙΑ σημαίνει εμπιστοσύνη στην ελπίδα/δόξα που φέρει ο Χριστός/Λόγος.

Προσωπικά το ρήμα  ἵσταμαι μου μοιάζει ελληνικότατο!

kynorodi

[1] Η διαίσθηση που βιώνεται ως εμπειρία δεν είναι αυθαίρετη υποκειμενική βεβαιότατα, αληθεύει όταν ακολουθείται από τον ορθό λόγο, την ορθή σκέψη, δηλαδή, τη λογική. Και η λογική δεν είναι απλώς μέθοδος, δηλαδή, επιστημονικός τρόπος έρευνας, βεβαιώνεται κατ΄ αρετήν, και η αρετή κοινωνίας έργον εστί – την αρετήν δει είναι προς την πολιτείαν. (Χ. Γιανναράς, Ορθοδοξία και Δύση στη Νεώτερη Ελλάδα, εκδ. Δόμος, 1999).

[2] Greek- English Lexicon Liddell&Scott,Oxford, ανάλογα λήμματα.

Διαφημίσεις
Καταχωρίσθηκε στὴν κατηγορία ΕΤΥΜΟΛΟΓΙΑ - ΑΝΤΙΔΑΝΕΙΑ. Φυλάξτε τὸν μόνιμο σύνδεσμο στὰ ἀγαπημένα σας.

2 ἀπαντήσεις στὸ ΕΤΥΜΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ΚΗ΄

  1. Ὁ/ἡ Ανδρέας Φωκαϊδης γράφει:

    Το ρήμα ίστημι / ιστώ (ιστάω) της ελληνικής γλώσσας είναι από τις βασικές “συνόκαιρες του κόσμου” λέξεις. Τα περί ινδοευρωπαϊκής προέλευσης που αναφέρουν παρωπιδοφόροι φιλόλογοι αντιγραφείς παλαιών δοξασιών είναι μακράν κάθε επιστημονικής πραγματικόυητας. Μέσον της Ρώμης (Αρκάδες και Ευβοιείς) το ρήμα sto (Λατινικά) πέρασε στις άλλες ευρωπαϊκές γλωσσες.

    Μοῦ ἀρέσει

  2. Ὁ/ἡ Ανδρεας Φωκαϊδης γράφει:

    Όντως το ρήμα ίστημι (ιστάω, στω) είναι από τα βασικά ρήματα της ελληνικής γλώσσας. Το συναντούμε σε μοναδικές φράσεις και σε σύνθετες λέξεις υψίστης σημασίας. Αναφέρω μόνο χαρακτηριστικά τον Αρχιμήδη από τη Νότια Ιταλία που αναφώνησε “ΔΟΣ ΜΟΙ ΠΑ ΣΤΩ ΚΑΙ ΤΑΝ ΓΑΝ ΚΙΝΑΣΩ”.

    Μοῦ ἀρέσει

Ἀπαντῆστε

Συμπληρῶστε κατωτέρω τὰ στοιχεῖα σας ἢ πατῆστε σὲ ἕνα εἰκονίδιο γιὰ νὰ συνδεθῆτε.

Λογότυπος τοῦ WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ WordPress.com. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Google. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Εἰκόνα Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Twitter. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Φωτογραφία στὸ Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Facebook. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Σύνδεση μὲ τὸ %s σὲ ἐξέλιξη...

Αὐτὸς ὁ ἱστότοπος χρησιμοποιεῖ τὸ Akismet γιὰ νὰ μειώσει τὰ ἀνεπιθύμητα μηνύματα. Μάθετε τί συμβαίνει μὲ τὰ δεδομένα τῶν σχολίων σας.