ΑΡΙΣΤΟΦΑΝΗΣ, Η ΖΩΗ ΤΟΥ.


αρχείο λήψης (4)

esperos-library.ucoz.com
Ο µεγαλύτερος από τους αρχαίους Έλληνες κωµωδιογράφους, o Αριστοφάνης, γιος του Φιλίππου, γεννήθηκε ίσως στην Αίγινα το 450 π.Χ. (ή 452) και πέθανε το 385 πΧ (ή 380). Γενικά οι πληροφορίες που έχουµε για τη ζωή του είναι ελάχιστες και αλληλοσυγκρουόµενες. Ο πατέρας του ήταν γνήσιος Αθηναίος από το δήµο Κυδαθηναίων κι έτσι τον θεωρούσαν ντόπιο. Πήγε όµως στην Αίγινα για να καλλιεργήσει κάτι κτήµατα που µοιράστηκαν σε κληρούχους πολίτες και έµεινε στο νησί αυτό αρκετά χρόνια. Μπορεί λοιπόν να γεννήθηκε εκεί και ο Αριστοφάνης, αλλά µπορεί να γεννήθηκε και στην Αθήνα, όπως και ο ίδιος και µερικοί σχολιαστές υποστηρίζουν.

Παρόλα αυτά είναι γνωστό ότι ο αντίζηλός του ποιητής Εύπολις και πολιτικός Κλέωνας, που τόσο άγρια τον σατίρισε ο Αριστοφάνης στις κωµωδίες του Ιππής και Βαβυλώνιοι, κίνησαν εναντίον του κωµωδιογράφου “γραφήν ξενίας”, δηλ. ζήτησαν να χαρακτηριστεί ο Αριστοφάνης ξένος και να πάψει να έχει δικαιώµατα Αθηναίου πολίτη.

Τρεις φορές κινήθηκε τέτοια διαδικασία, µα ο Αριστοφάνης και στις τρεις κέρδισε και παρέµεινε Αθηναίος πολίτης. Από τα έργα του φαίνεται ότι είχε εξαιρετική µόρφωση, γενική και ειδική. Εκτός από την καθολική µόρφωση, την οποία η Αθήνα του Περικλή έδινε στους νέους, γνώριζε άριστα τα έργα των προηγούµενων ποιητών και φρόντισε να τελειοποιηθεί στη σκηνική τέχνη.

images (13)

Μέσα από τα έργα του επίσης φαίνεται ότι γνώριζε πολύ καλά τις τραγωδίες του Αισχύλου, τον οποίο θαύµαζε για τη συντηρητικότητά του και στον οποίο, στους Βατράχους, ύστερα από µεγάλη διαδικασία, που γίνεται στον Άδη, δίνει τα πρωτεία της ποίησης. Επίσης είναι άριστος γνώστης των ωδών του Πίνδαρου και του Στησίχορου.

Εκείνος όµως που επέδρασε πολύ στο ύφος, στην τεχνική και στη γλώσσα του Αριστοφάνη ήταν ο Ευριπίδης, παρόλο που αποτελούσε το µόνιµο στόχο των επιθέσεων και των διακωµωδήσεών του. Ο Κρατίνος, για να χαρακτηρίσει την προσκόλληση αυτή του Αριστοφάνη στον Ευριπίδη, έπλασε το ρήµα ευριπιδαριστοφανίζειν.

Ο Αριστοφάνης, όπως φαίνεται στους Όρνιθες (στίχ. 690), είχε µελετήσει τις θεωρίες των Ορφικών, τις οποίες και πίστευε. Από την Αίγινα, όπου ήταν εγκαταστηµένος, παρακολουθούσε µε πολύ ενδιαφέρον την πολιτική κίνηση των Αθηνών και σατίριζε τα τρωτά της.

Αλλά ο ίδιος ζούσε στην αφάνεια µια ήσυχη ζωή και, για να προστατεύσει αυτή του τη γαλήνη, παρουσίαζε τις περισσότερες από τις κωµωδίες του µε το όνοµα άλλων ποιητών και ηθοποιών. Για την υπόλοιπη ιδιωτική του ζωή ελάχιστα είναι γνωστά. Πιστεύεται ότι ο ερηµίτης αυτός ποιητής ήταν ηθικός, σεµνός, συντηρητικός, αφοσιωµένος στην τέχνη και στις ιδέες του, για τις οποίες αγωνιζόταν σ’ όλη του τη ζωή.

αρχείο λήψης (2)

Η πρώτη εµφάνιση έργου του Αριστοφάνη στο αθηναϊκό κοινό είναι βέβαιο ότι έγινε το 427 π.Χ. Παίχτηκε τότε στο θέατρο η πρώτη του κωµωδία ∆αιταλής (γλεντοκόποι). Ο Αριστοφάνης νυµφεύτηκε νωρίς και απέκτησε τρεις γιους, το Φίλιππο, το Νικόστρατο και τον Αραρότα. Ο τελευταίος ήταν και αυτός κωµικός ποιητής και µε το όνοµά του ο Αριστοφάνης δίδαξε στα τελευταία χρόνια της ζωής του τις κωµωδίες του Κώκαλον και Αιολοσίκωνα. Ο Αραρότας δίδαξε και δικά του πρωτότυπα έργα.

ΤΟ ΕΡΓΟ ΤΟΥ Είναι γνωστό ότι έγραψε 44 κωµωδίες, από τις οποίες αµφισβητούνται τέσσερις: Ποίησις, Ναυαγός, Νήσοι και Νίοβος, που από πολλούς αποδίδονται στον Άρχιππο.

Από τα γνήσια έργα του σώζονται 11, τα οποία κατά χρονολογική σειρά παρουσιάζουµε πιο κάτω µε µια σύντοµη περίληψη:

1) Αχαρνείς (425 π.Χ.).

αρχείο λήψης (3)

Είναι µία από τις καλύτερες κωµωδίες του Αριστοφάνη. Σ’ αυτήν ο ποιητής µε κάθε τρόπο ζητά την ειρήνη. Με τον πρωταγωνιστή της κωµωδίας, τον αγρότη και ειρηνόφιλο ∆ικαιόπολη, έρχεται σε αντίθεση ο τολµηρότατος πολεµιστής Λάµαχος, που τραυµατισµένος στη µάχη επιστρέφει σε άθλια κατάσταση και προκαλεί το γέλιο των θεατών. Η κωµωδία πήρε το όνοµά της από το χορό, που τον αποτελούν χωρικοί Αχαρνείς.

2) Ιππής (422 π.Χ.).

αρχείο λήψης (6)

Εδώ σατιρίζεται ο δηµαγωγός Κλέων. Ο πολιτικός αυτός παρουσιάζεται ως δούλος του δήµου µε το όνοµα Παφλαγών. Η ονοµασία της κωµωδίας οφείλεται στους ιππείς, που αποτελούσαν την τάξη η οποία εχθρευόταν πολύ το δηµαγωγό.

3) Νεφέλαι (423 π.Χ.).

αρχείο λήψης (7)

Η κωµωδία σατιρίζει τους σοφιστές και ιδιαίτερα το Σωκράτη, που διαφθείρει δήθεν τους νέους µε την καλή του διδασκαλία. Το όνοµα η κωµωδία το πήρε από τις νεφέλες, τις οποίες ο Σωκράτης, κατά τον κωµικό, θεωρεί θεές και µ’ αυτές αντικαθιστά τους θεούς της πόλης.

4) Σφήκες (422 π.Χ.).

αρχείο λήψης (8)

Με την κωµωδία αυτή σατιρίζει ο Αριστοφάνης τα οχλοκρατικά δικαστήρια των Αθηνών και τους δικαστές, οι οποίοι δικάζοντας σύµφωνα µε τα συµφέροντα και τα πάθη τους, απεικονίζονται σαν σφήκες, που µε το κεντρί τους χτυπούν τους ανθρώπους.

5) Ειρήνη (421 π.Χ.).

images (9)

Το θέµα της είναι ίδιο µε το θέµα της κωµωδίας “Αχαρνείς”. Σ’ αυτήν, διακωµωδώντας την πολυπραγµοσύνη και τη φιλοπόλεµη τάση των Ελλήνων, υποστηρίζει την Ειρήνη, την οποία διαπραγµατεύονταν οι Αθηναίοι και οι Λακεδαιµόνιοι µετά το θάνατο του Κλέωνα και του Βρασίδα και η οποία πραγµατοποιήθηκε ύστερα από λίγο µε το Νικία.

6) Όρνιθες (414 π.Χ.).

images (10)

Σ’ αυτή δύο πολίτες Αθηναίοι, για να αποφύγουν τους συκοφάντες και τους δηµαγωγούς της πατρίδας τους, προσφεύγουν στους όρνιθες (πουλιά) και προσπαθούν να κατασκευάσουν ανάµεσα στη Γη και στον Ουρανό µια φανταστική πόλη, τη “Νεφελοκοκκυγίαν”. Αλλά, κατά τον κωµικό, στην Αθήνα τόσο αφθονούσαν οι φαύλοι και διεφθαρµένοι, ώστε και την εναέρια αυτή πόλη θα γέµιζαν, αν δε διώχνονταν από αυτήν. Έτσι ο ποιητής διακωµωδεί τους συκοφάντες και τους κόλακες του δήµου, καθώς και τις θεωρίες για νέα πολιτεύµατα.

7) Λυσιστράτη (411 π.Χ.).

images (11)

Η ηρωίδα αυτή, της οποίας το όνοµα είναι πλαστό, θέλοντας να συµφιλιώσει τους Έλληνες που αλληλοσκοτώνονται, συγκάλεσε συνέλευση γυναικών από την Πελοπόννησο και τη Βοιωτία. Γιατί, κατά τη γνώµη της, η σωτηρία της Ελλάδας εξαρτάται από την ικανότητα των γυναικών, αφού οι άνδρες αποδείχτηκαν ανίκανοι να σταµατήσουν τον αιµατηρό πόλεµο.

8) Θεσµοφοριάζουσαι (411 π.Χ.)

5ec64f36-5262-46ea-a104-1ed52fa7896c_2.

Πήραν το όνοµα από τη γιορτή της ∆ήµητρας, Θεσµοφόρια, την οποία µόνο οι γυναίκες γιόρταζαν. Κατά τη διάρκεια της γιορτής αυτής οι γυναίκες σκέφτονται την καταστροφή του Ευριπίδη, γιατί αυτός ήταν µισογύνης και συκοφαντούσε το γυναικείο φύλο. Σ’ αυτή διακωµωδεί την τραγωδία του Ευριπίδη και το θηλυπρεπή τραγικό Αγάθωνα.

9) Βάτραχοι (405 π.Χ.).

images (12)

Στην κωµωδία αυτή ο Αριστοφάνης µετά το θάνατο των τριών µεγάλων τραγικών, διοργανώνει στον Άδη ποιητικό διαγωνισµό, στον οποίο, µε πρόεδρο το ∆ιόνυσο, διεκδικούν τα πρωτεία της τραγικής τέχνης ο Αισχύλος και ο Ευριπίδης. Ο Αριστοφάνης µε πολλή λεπτότητα κρίνει τους δύο τραγικούς. Τελικά ο ∆ιόνυσος ανακηρύσσει νικητή τον Αισχύλο, τον οποίο φέρνει στο φως της ζωής, αντί του Ευριπίδη.

10) Εκκλησιάζουσαι (392 π.Χ.).

αρχείο λήψης (9)

Εδώ διακωµωδεί τις ιδέες για χειραφέτηση των γυναικών και για κοινοκτηµοσύνη, τις οποίες µετά τον Πελοποννησιακό πόλεµο παρουσίασαν διάφοροι ευφάνταστοι πολιτικοί. Οι γυναίκες συγκεντρώνονται σε “εκκλησία”, κατά την οποία ψηφίζουν την κοινοκτηµοσύνη και στο εξής να διευθύνουν αυτές τα δηµόσια πράγµατα αντί των ανδρών, των οποίων οι ανοησίες πολλές συµφορές προκάλεσαν ως τώρα.

11) Πλούτος (388 π.Χ.).

αρχείο λήψης (10)

Εδώ διακωµωδείται η κακή διανοµή του Πλούτου, που, επειδή είναι τυφλός, πηγαίνει στους κακούς. Αλλά ένας χρηστός πολίτης, ο Χρεµύλος, συναντά τον τυφλό θεό, θεραπεύει τα τυφλά του µάτια και εκείνος δίνει τα πλούτη του στους αγαθούς και τους κακούς τους κάνει φτωχούς. Στην κωµωδία αυτή ο ποιητής δε διακωµωδεί ορισµένα πρόσωπα, αλλά καταστάσεις και άτοµα, όπως στις “Εκκλησιάζουσες”.

Γι’ αυτό µε τις δύο αυτές κωµωδίες ο Αριστοφάνης περνά από την αρχαία στη µέση κωµωδία.

aristofanes-1

Από τα έργα του Αριστοφάνη που δε σώθηκαν και από τα οποία έχουµε µικρά ή µεγάλα αποσπάσµατα είναι γνωστά κατά χρονολογική σειρά τα εξής: ∆αιταλείς, Βαβυλώνιοι, Ολκάδες, Γήρας, Αµφιάραος, Τρυφάλης, Λήµνιαι, Γηριτάδης, Φοίνισσαι, Κώκαλος, Αιολοσίκων. Από τα υπόλοιπα, που δε σώθηκαν, γνωρίζουµε τους τίτλους µερικών, όπως Ανάργυρος, ∆αναΐδαι, Πελαργοί, Προάγων κλπ.

Διαφημίσεις
Καταχωρίσθηκε στὴν κατηγορία Άρθρα. Φυλάξτε τὸν μόνιμο σύνδεσμο στὰ ἀγαπημένα σας.

Ἀπαντῆστε

Συμπληρῶστε κατωτέρω τὰ στοιχεῖα σας ἢ πατῆστε σὲ ἕνα εἰκονίδιο γιὰ νὰ συνδεθῆτε.

Λογότυπος τοῦ WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ WordPress.com. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Google. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Εἰκόνα Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Twitter. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Φωτογραφία στὸ Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Facebook. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Σύνδεση μὲ τὸ %s σὲ ἐξέλιξη...

Αὐτὸς ὁ ἱστότοπος χρησιμοποιεῖ τὸ Akismet γιὰ νὰ μειώσει τὰ ἀνεπιθύμητα μηνύματα. Μάθετε τί συμβαίνει μὲ τὰ δεδομένα τῶν σχολίων σας.