Η «Ψωροκώσταινα», μια γυναικεία μορφή αλτρουισμού κατά την περίοδο της Επανάστασης του 1821.


Pswrokwstaina536slbord

Μπορεί σήμερα η λέξη «Ψωροκώσταινα», με την οποία αποκαλείται επιτιμητικά η Ελλάδα από το 19οαιώνα, να χρησιμοποιείται χλευαστικά και να έχει καταγραφεί στην Ιστορία ως συνώνυμο της ζητιανιάς και της ανέχειας, ωστόσο η ίδια η γυναίκα, που ονομάστηκε κοροϊδευτικά έτσι, ήταν μια ηρωική μορφή του Ναυπλίου τα χρόνια της Επανάστασης.Το όνομα της έγινε προσβλητικό προσωνύμιο, το οποίο απέδιδε με μοναδική ευστοχία την άθλια οικονομική κατάσταση του κράτους και εξακολουθεί να λέγεται μέχρι σήμερα από το λαό, ιδίως όταν το Δημόσιο Ταμείο βρίσκεται σε ανέχεια.

Η Πανώρια, σύζυγος του Κώστα Αϊβαλιώτη, καταγόταν από τις Κυδωνίες (Αϊβαλί) της Μικράς Ασίας. Μετά την καταστροφή των Κυδωνιών (3 Ιουνίου 1821), τη δολοφονία του συζύγου της από τους Τούρκους και της αιχμαλωσίας των τεσσάρων υιών της, αφού διασώθηκε, κατέφυγε στα Ψαρά και τελικά εγκαταστάθηκε στο Ναύπλιο.

Εκεί ζούσε από τις υπηρεσίες, τις οποίες προσέφερε στο δάσκαλο και φιλόσοφο Βενιαμίν το Λέσβιο, που γνώριζε την οικογένειά της, επειδή δίδασκε στην Ακαδημία των Κυδωνιών. Ο Λέσβιος πέθανε από τύφο τον Αύγουστο του 1824. Τότε, για να ζήσει, αναγκάστηκε να κάνει τον αχθοφόρο και πότε να ξενοπλένει ή να κάνει τη ζητιάνα.

Την περίοδο εκείνη με τη φοβερή επέλαση του Ιμπραήμ στην Πελοπόννησο, εκτός από τις άλλες καταστροφές, το πέρασμά του άφησε εκατοντάδες ορφανά, που συγκεντρώνονταν στο Ναύπλιο.

Παρά τα προβλήματά της, ζήτησε και πήρε υπό την προστασία της μερικά ορφανά και για να τα θρέψει, περνούσε από σπίτι σε σπίτι και ζητιάνευε. Ρακέντυτη, είχε παραμελήσει σε μεγάλο βαθμό τον εαυτό της, που τα αλητάκια της παραλίας την πείραζαν και τη φώναζαν  Ψωροκώσταινα.

Ο Γεώργιος Γεννάδιος στις 8 Ιουνίου 1826 εκάλεσε στο Ναύπλιο το λαό με σκοπό τη χρηματική ενίσχυση των πολιορκουμένων Μεσολογγιτών λέγοντας τα εξής: «Ας δώσει έκαστος ό,τι έχει και δύναται. Ιδού η πενιχρά εισφορά μου. Ας με μιμηθεί όστις θέλει. Και επικροτούντος του πλήθους εκένωσε κατά γης το ισχνόν διδασκαλικόν του βαλάντιον…». Τότε πρώτη από όλο το πλήθος η Ψωροκώσταινα προσέφερε ένα γρόσι, που το είχε ζητιανέψει εκείνη την ημέρα, καθώς και το ασημένιο δακτυλίδι της.

Όταν ο Ιωάννης Καποδίστριας ίδρυσε το πρώτο ορφανοτροφείο στην Αίγινα, η Πανώρια ζήτησε να εργασθεί πλένοντας τα ρούχα των ορφανών του Πολέμου αμισθί. Δυστυχώς λίγους μήνες αργότερα πέθανε σχετικά νέα, ,οι επίσημοι δεν την τίμησαν, παρά μόνο τα ορφανά, που τη συνόδεψαν με λυγμούς στην τελευταία της κατοικία.

Μετά το θάνατό της δεν έπαψαν οι αναφορές στην Πανώρια. Οι Βαυαροί του Όθωνα, όταν ανέλαβαν την εξουσία και διέλυσαν τα άτακτα στρατιωτικά τμήματα των αγωνιστών της Επανάστασής του 1821, όταν δεν είχαν χρήματα, έλεγαν τη φράση: «Τι να περιμένει κανείς από την Ψωροκώσταινα». Οι δε βετεράνοι αγωνιστές του 1821, όταν ήθελαν να μειώσουν τη μισητή αντιβασιλεία την αποκαλούσαν με τη σειρά τους Ψωροκώσταινα.

Το 1843, κατά τη συνεδρίαση της Πρώτης Βουλής, κάποιος βουλευτής χαρακτήρισε την Ελλάδα Ψωροκώσταινα.

 

Ανδρέας Δημάκης

Φιλόλογος – Ιστορικός

http://www.fonipeiraioton.gr/%CE%B7-%CF%88%CF%89%CF%81%CE%BF%CE%BA%CF%8E%CF%83%CF%84%CE%B1%CE%B9%CE%BD%CE%B1-%CE%BC%CE%B9%CE%B1-%CE%B3%CF%85%CE%BD%CE%B1%CE%B9%CE%BA%CE%B5%CE%AF%CE%B1-%CE%BC%CE%BF%CF%81%CF%86%CE%AE/

Advertisements
Καταχωρίσθηκε στὴν κατηγορία Άρθρα. Φυλάξτε τὸν μόνιμο σύνδεσμο στὰ ἀγαπημένα σας.

Μία ἀπάντηση στὸ Η «Ψωροκώσταινα», μια γυναικεία μορφή αλτρουισμού κατά την περίοδο της Επανάστασης του 1821.

  1. Ὁ/ἡ macedonianancestry γράφει:

    Τὸ παρὸν ἀναδημοσιεύθηκε στὸ Macedonian Ancestry.

    Μοῦ ἀρέσει

Ἀπαντῆστε

Συμπληρῶστε κατωτέρω τὰ στοιχεῖα σας ἢ πατῆστε σὲ ἕνα εἰκονίδιο γιὰ νὰ συνδεθῆτε.

Λογότυπος τοῦ WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ WordPress.com. Ἀποσυνδεθῆτε / Ἀλλαγή )

Εἰκόνα Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Twitter. Ἀποσυνδεθῆτε / Ἀλλαγή )

Φωτογραφία στὸ Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Facebook. Ἀποσυνδεθῆτε / Ἀλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Google+. Ἀποσυνδεθῆτε / Ἀλλαγή )

Σύνδεση μὲ τὸ %s σὲ ἐξέλιξη...